Кацарска: Првото поглавје од преговорите не се отвара веднаш по одлуката на ЕУ

Директорката на Институтот за европска политика, ЕПИ, Симонида Кацарска, во разговор за МИА се осврнува на изјавите на комесарот Хан за "подготвителната" фаза на преговори, но и на капацитетот на македонската администрација.

Директорката на Институтот за европска политика, ЕПИ, Симонида Кацарска, во разговор за МИА се осврнува на изјавите на комесарот Хан за "подготвителната" фаза на преговори, но и на капацитетот на македонската администрација да се сноси со преговарачкиот процес.

Изјавата на европскиот комесар за проширување, Јоханес Хан, дека Европската Комисија ќе предложи отворање на "подготвителна" фаза на преговорите за Северна Македонија во јуни предизвика бура реакции во јавноста и сомнеж дека всушност ЕУ повторно бара изговори да не ги започне ефективно преговорите со земјава. Но, всушност, ако се суди според новиот преговарачки пристап на ЕУ, тоа што го изјави Хан не е изненадување, бидејќи процесот е побавен отколку што бил пред петнаесетина години кога влегуваа земјите од источниот блок, објаснува Кацарска.

–Идеалното сценарио за јуни е Советот да усвои одлука со која се закажува првата меѓувладина конференција, тоа е почетокот на преговорите, а најдоброто сценарио за нас е Советот на Европската Комисија да и побара преговарачка рамка, објаснува Кацарска.

Со други зборови, во јунските заклучоци (доколку тогаш на агендата на Советот биде ставено проширувањето на дневен ред) најпозитивното сценарио за Македонија би било тие да гласат дека "земјите членки на Комисијата да дадат мандат за преговарачка рамка со изглед за свикување меѓувладина конференција (МВК) во декември 2019". МВК го означува ефективниот почеток на преговорите. До тогаш Македонија мора да помине и преку процесот на билатерален скрининг, кој е различен и покомплексен од сегашниот, подготвителен скрининг, бидејќи тогаш администрацијата ќе треба активно да реферира за сработеното пред ЕК и пред земјите членки.

-МВК не значи отворање на поглавја автоматски, бидејќи дотогаш нема да биде завршен билатералниот скрининг, а според новиот пристап, ЕК прави извештаи за тоа колку одредена земја е спремна да ги започне преговорите во одредено поглавје и за поголем дел поглавја става одредници за отворање на поглавјето, познати како opening benchmarks. После тоа, откако земјата ќе ги исполни тие одредници, ЕК прави извештај на проценка на исполнување на тие одредници, а ова се сѐ временски периоди што треба да се земат предвид, нагласува директорката на ЕПИ.

Што значи дека откако ќе се одобри одлуката за старт на преговори, ЕК ќе објавува дополнителни извештаи за нашата земја, овој пат за отворање на поглавјата. Тие одредници Македонија треба да ги исполни, по што повторно Комисијата ќе треба да ги оцени. Секоја од овие етапи може да трае до шест месеци, некогаш и година дена. Во идеално и забрзано сценарио, Македонија би можела да го отвори првото поглавје во текот на идната година, како што посакува Владата, но не би било невообичаено тоа да се случи во 2021.

Но, без оглед на отворањето на првото поглавје, билатералниот скрининг и извештаите на ЕК за одредниците веќе треба да ја мобилизираат администрацијата и да носат промени, доколку постои политичка волја.

-Требаше да ни биде нешто и подготвителниот скрининг, врз основа на него требаше веќе да постојат проценки за тоа каде се наоѓаме во одредени поглавја, овој процес ќе оди напред, нема да нѐ чекаат, колку порано се подготвиме тоа подобро, вели Кацарска, и го дава примерот со Романија, чија најголема грешка била што не почнала да се спрема уште за време на подготвителниот скрининг.

Колку е подготвена Македонија за преговорите ЕПИ не е во можност да процени бидејќи Владата сѐ уште не ја утврдила до крај институционалната структура за преговори, а документите од подготвителниот скрининг не се јавно достапни, бидејќи се сопственост на Европската Комисија и Владата тврди дека не добила дозвола да ги објави. Надежта сега е дека кога ќе почне билатералниот скрининг, јавноста ќе биде повеќе информирана. Билатералниот скрининг ќе биде и корисен за да се утврди капацитетот на администрацијата да преговара со ЕУ. За успешни преговори, објаснува Кацарска, важно е да се создаде силно "јадро" во институциите наместо систематски експертизата да се бара надвор.

-Ние тоа што го слушаме и од Владата е некогаш прашалник дали има доволно капацитет одвнатре, сме слушнале такви размислувања од многу министри, па дали ќе треба да се потпираме на надворешни искуства, тие дискусии постојат, но мислам дека мора да се најде експертизата внатре во администрацијата за ваков долг и тежок процес. Може да имате експертска помош од надвор, но тежината ја носат луѓето внатре во администрација. Прашањето е дали пронајдено тоа клучно јадро во администрација, вели Кацарска за МИА.

Секретаријатот за европски прашање е граден токму по тој принцип на инвестиција во капацитетот на домашно административно јадро способно да се сноси со предизвиците од ЕУ, меѓу другото преку стипендирање на луѓе кои потоа се враќале да работат во СЕП, принцип кој "не е невозможно да се реплицира", смета директорката на ЕПИ.

Кацарска потсетува дека кога ќе започнат преговорите ќе бидат од посебна важност не само да се вклучи граѓанскиот сектор во процесот, туку пред сѐ Собранието.

-Сѐ уште не се разрешени механизмите за улогата што би ја имала Собранието во преговарачкиот процес. Само за споредба, во мноштво земји преговарачките позиции ги усвојува Собранието или соодветните собраниски комисии.

Кацарска за крај укажува и дека при изборот на преговарачкиот модел ќе биде важно да се пронајде добриот баланс помеѓу ефикасноста и транспарентноста на процесот. Бидејќи брз и ефикасен процес претпоставува помалку транспарентност и вклучување на разните чинители во општеството, додека пак инклузивниот процес можеби е побавен но има поголем легитимитет, објаснува Кацарска. /МИА

По обилните дождови во дел од општините има проблем со водата за пиење

Обилните дождови кои паднаа во делови на Македонија изминатите денови, направија посериозни проблеми со водата за пиење.

Па така, водата во Гостивар не е безбедна за секојдневна употреба, покажале најновите физичко-хемиски и микробиолошки анализи.

В.д. градоначалникот на Гостивар, Валбон Лимани за Канал 5 истакна дека направиле две испитувања, кои покажале различни резултати и дека присуството на манган во водата не е толку големо. Иако, според него водата не претрпела големо загадување, советува – граѓаните да бидат претпазливи и да почекаат до утрешниот ден, кога ќе добијат најнови резултати за состојбата на водата.

Сличен проблем имаат и струмичани, кои неколку дена немаат водата за пиење. Според АХВ, присуството на манган во водата е високо и по земените мостри, утврдено било дека целиот систем бил контаминиран.

Градоначалникот на Општина Струмица, Костадин Костадинов смета дека главниот проблем е техничката вода која ја купуваат од АД „Водостопанство“

-Имено, ЈПКД„Комуналец“ – Струмица спроведе истражување за примарната и секундарната водоводна мрежа, заедно со филтер станицата со сите процеси за прочистување на водата и согласно добиените резултати нема детектирано никаков проблем. Повторно укажувам дека проблем е техничката вода којашто ја купуваме од брана „Турија“, односно од АД „Водостопанство“.-Костадин Костадинов, градоначалник на О. Струмица

Инспекциските служби на Агенцијата за храна и ветеринарство (АХВ) му наложиле на ЈКП „Комуналец” од Струмица да спроведе нови мерки, односно механичко чистење и хлорирање.

Како да се деблокира еу процесот, можни ли се уставни измени со одложено дејство?

Секоја седница, координација или пак лидерска средба е добра за комуникација меѓу партиите по одвојувањето на Македонија од пакетот со Албанија во евроинтегративниот пат, смета политичкиот аналитичар Петар Арсовски.

Во топ приоритетите на новата Влада се евроинтеграциите, актуелните опозициски партии имаа долги години да докажат дека навистина се залагаат за ЕУ- изјави вицепремиерот Изет Меџити за критиките од СДСМ и ДУИ дека власта е виновна за неуспехот во надворешната политика и дека не знаат да се справат со предизвиците. За повикот на лидерот на СДСМ Филипче во Собрание да се презентираат следните чекори, Меџити одговори дека агендата не ја дитира опозицијата.

Секоја седница, координација или пак лидерска средба е добра за комуникација меѓу партиите по одвојувањето на Македонија од пакетот со Албанија во евроинтегративниот пат, смета политичкиот аналитичар Петар Арсовски. Сепак, доколку нема промена во партиските позиции, вели таквата иницијатива нема политичка цел.

Во однос на уставните измени со одложено дејство, како чекор кој за премиерот Мицкоски е прифатлив, Арсовски оценува дека кај Бугарија нема интерес за преговори со оглед на тоа што го третираат како затворено прашање со преговарачката рамка.

И покрај понудата на унгарскиот премиер Орбан за посредништво во име на земја-преговарач со Европската Унија, официјална Софија експресно одби со образложение дека тоа не е дозволено меѓу унијата и земја-кандидат. Оттаму повторуваат дека Македонија има преземено обврски кои мора да се спроведат за да продолжат евроинтеграциите на државата.

Повреденото момче е во стабилна состојба, МВР го истражува случајот

19 годишник од скопската населба Чаир е повреден откако во него било пукано од возило. 

Пукањето се случило синоќа на крстосницата на улиците „Џон Кенеди” и „Цветан Димов”. Додека монмчето пеш се движело, од возило пасат излегло лице и пукало кон него неколку пати по што заминал од местото. Со четири прострелни рани бил пренесен во градската општа болница „Наум Охридски“ од каде велат дека велат дека е во стабилна здравствена состојба. Пред полицијата го идентификувал лицето кое пукало кон него, од МВР велат дека се работи на расчистување на случајот.

-На 05.10.2024 околу 20.20 часот во СВР Скопје е пријавено дека на ул. „Цветан Димов“ во Скопје имало повредено лице од огнено оружје, кое било пренесено во ГОБ „Св.Наум Охридски“ во Скопје за укажување помош. Утврдено е дека повреденото лице е А.Б. (19) од Скопје, кој во службен разговор со полициските службеници појаснил дека додека се движел пеш по ул. „Цветан Димов“, од возило излегол Б.Б. и пукал кон него со пиштол неколку пати. Се преземаат мерки за целосно расчистување на случајот. – Гоце Андреевски – Портпарол на МВР

Кои се причините за пукањето истражува и обвинителството. Според неофицијални информации станува збор за нерасчистени должнички односи.

Случајот предизвика и партиски реакции и меѓусебни обвинувања. Од СДСМ тврдат дека безбедноста на улиците е алармантно влошена, бараат оставка од министерот за внатрешни Панче Тошковски бидејќи како што велат, едвај еден од инцидентите и убиствата бил расчистен.

-Ова е втор пат за 1 месец млад човек да биде жртва, во септември исто така од пукање беше повредено уште едно младо момче. Состојбата со безбедноста на улиците е алармантно влошена. Тоа е учинокот на Владата на Мицкоски во изминатите 100 дена. Со Тошковски и ВМРО-ДПМНЕ улиците станаа Див Запад, пукање има речиси секој ден, на секој чекор. Криминалните пресметки се во голем пораст, наместо ред и поредок се случува хаос. Неказнивоста и неефикасноста на МВР е празник за криминалците кои немаат страв од Тошковски и прават што сакаат. – Богданка Кузеска – Портпарол на СДСМ

Одговори и министерот Тошковски според кој ова е било очаен обид на социјалдемократите да го свртат вниманието од седумгодишниот хаос.

-Тврдењето дека за време на моето раководење со МВР е расчистен само еден случај е целосно лажно и манипулативно, со цел да се дезинформираат граѓаните. Според официјалните бројки на МВР, во 2023 година имало 23 убиства од кои 2 нерасветлени, додека во 2024 година до месец октомври има 16 убиства, од кои исто така само 2 се нерасветлени. Овие податоци покажуваат дека ситуацијата не само што не е влошена, туку е и подобрена од аспект на намалување на бројот на убиства, вели Тошковски.

притисни ентер